34 GEZOND VITAAL Helpen hardlopen en antidepressiva even goed bij depressie? Veel onderzoekers menen van wel. In het VUmc en GGZ In- Geest vergelijken onderzoekers de behandelingen opnieuw en kijken ze naar de biologie erachter. n onze studie onderzoeken we de effecten van hardlopen (run- ningtherapie) en antidepressiva op depressie en angst. Eerdere onderzoeken tonen aan dat bei de werken tegen depressie", ver telt Catherine Black, onderzoek ster bij het GGZ InGeest in Amsterdam. „Maar we bekijken nu ook of depressie vroegtijdige, biologische veroudering mee brengt. Depressieve patiënten blijken na melijk vaker een slechte lichamelijke ge zondheid te hebben, met meer kans op overgewicht, diabetes, hart- en vaatziek ten, kanker en cognitieve achteruitgang. Al lemaal ziekten die vaker voorkomen op oudere leeftijd. Wat is er met het lichaam aan de hand dat deze patiënten vroegtijdig ouderdomsziekten krijgen? Een ongezonde re leefstijl verklaart niet alles. „Bij depressieve patiënten zijn de stress- sytemen van het lichaam ontregeld, weten we uit het NESDA-onderzoek (zie kader). De waarden van het stresshormoon corti- sol bleken verhoogd en ernstig depressieve patiënten hadden slechtere cholesterol- waarden en meer abdominaal vet (buik- vet). Daarnaast waren er aanwijzingen dat het zenuwstelsel bij depressie meer in de vecht- en vluchtstand staat en er lichte chronische ontstekingsreacties optreden. Dat draagt allemaal bij aan biologische ver oudering en geeft een hoger overlij densrisi co", aldus Black. Die veroudering wordt gemeten aan de hand van telomeerlengte. Telomeren zijn de beschermkapjes van ons DNA. Ze wor den korter naarmate we ouder worden, waardoor ziektes meer kans krijgen. „Het NESDA-onderzoek laat ook zien dat men sen met een depressie gemiddeld kortere telomeren hebben, wat overeenkomt met een biologische veroudering van vier tot zes jaar." Depressief en ook nog een slechtere ge zondheid en ouderdomsziekten? Dat lijkt een somber resultaat, geeft ze toe. Maar het goede nieuws is, dat er misschien iets aan te doen is. „Wij onderzoeken nu in het MO- TAR-onderzoek (zie kader) of dit proces CATHERINE BLACK (1981) omkeerbaar is. Het enzym telomerase, dat iedereen heeft, kan de telomeren herstel len. Dat herstel kun je bevorderen door een gezonde leefstijl, bijvoorbeeld door hardlo pen, gezond eten en niet roken." Medio 2012 startte het MOTAR-onderzoek van het VUmc en GGZ InGeest als onder deel van de NESDA-studie. Daarvoor weor- den 240 volwassenen met depressie of angststoornissen in twee groepen verdeeld en 16 weken gevolgd. De ene groep krijgt antidepressiva, de andere gaat 3 keer per week 45 minuten hardlopen. „We meten vooraf en achteraf de depressieve en angst klachten, maar we doen ook een lichame lijk onderzoek en een conditietest en verza melen bloed-, urine- en speekselmonsters en telomerase. Na een jaar meten we alles nogmaals. We verwachten dat de depressie en de ontregelde stresssystemen verbete ren, zowel bij de mensen die medicatie slik ken als bij de hardlopers, net zoals in eerde re onderzoeken. Maar we vermoeden dat de ontregelde stresssystemen en de biologi sche leeftijd beter herstellen bij de hardlo pers. Zij boeken mogelijk extra gezond heidswinst, omdat ze meer van het enzym telomerase aanmaken, dat cellulaire verou dering tegengaat. Black: „Mijn speciale aandachtsgebied bij dit onderzoek is oxidatieve stress. Dat is een stofwisselingstoestand waarbij het lichaam te veel schadelijke zuurstofradica len heeft. Of juist een tekort aan de antioxi- danten die tegen oxidatieve stress bescher men. We weten inmiddels dat oxidatieve stress een rol speelt bij veroudering en ziek ten, zoals hart- en vaakziekten en kanker. Roken, uv-straling, dieet, maar ook psychologische stress, kunnen oxidatieve stress veroorzaken. Dat zorgt voor beschadi ging van het DNA in de cellen en dus kortere telomeren. We vermoeden dat oxi datieve stress bij depressieve patiënten ho ger is, maar we denken ook dat herstel mo gelijk is als de psychische klachten behan deld zijn. Dus we meten en vergelijken bij de deelnemers de oxidatieve stress voor en na behandeling." In december 2014 worden de resultaten bekend. Hardlopen tegen depressie en veroudering door Froukje Wattel Huidige baan Promovendus bij GGZ In- Geest (partner van het VUmc) binnen het EMGO+Health and Care Research, Amster dam. Promoveert in 2016. Lopend onderzoek Blacks promotie-onder zoek is een onderdeel van de Netherlands Study of Depression and Anxiety (NESDA) en MOod Treatment with Antidepressants or Running (MOTAR). Aandachtsgebied De rol van oxidatieve stress in depressie en angststoornissen. Opleiding Geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam, AMC. Werkervaring Arts in de ouderenspychia- trie en ziekenhuispsychiatrie. Meer informatie: www.motar.nl, www.nes- da.nl, www.bewegenvoorjebrein.nl reageren? gezondheid@depersdienst.nl foto Thinkstock

Kranten

BN - De Stem | 2013 | | pagina 34