34 Hardlopen tegen depressie 32 33 Second opinion doe je niet zomaar v I T A A L GENETISCH ONDERZOEK NAAR BORSTKANKER Angelina Jolie was onlangs in het nieuws, omdat ze preventief haar borsten had laten verwijderen. Bertha Klaassen heeft dezelfde genafwijking als Jolie. Zeven jaar geleden liet zij haar borsten verwijderen. Nietsvermoedend raapt Ber tha Klaassen in 2000 een brief van de deurmat. „De brief kwam van een nicht van me. Ze meldde dat ze eierstokkanker had en dat uit het onderzoek was ge bleken dat ze draagster was van een afwij kend BRCAi-gen. Dan heb je een sterk ver hoogde kans op borstkanker en eierstok kanker. Uit het stamboomonderzoek was vast komen te staan dat ook ik een mogelij ke drager was. Ik zou mijzelf, indien ik daaraan behoefte had, kunnen laten testen, aldus de brief. Ja, wat doe je dan?" Klaassen besluit zich te laten onderzoeken. „Ik wilde niet de rest van mijn leven in on zekerheid leven. En het lijkt misschien erg materialistisch, maar bij het nemen van die beslissing speelde ook dat mijn man en ik kort daarvoor een huis hadden gekocht. Problemen met een hypotheek en levens verzekering konden we dus niet meer krij gen, mocht de uitslag ongunstig zijn." Dus reist Klaassen met haar man vanuit Nijkerk naar Nijmegen, naar de afdeling Klinische Genetica van het UMC St. Rad boud. „Mijn nicht had zich hier laten tes ten. Ze hadden dus alle familiegegevens al." Wat volgt is de nodige uitleg, bloed prikken en zes weken afwachten. „Bij het bezoek daarna kreeg ik te horen dat ook ik draagster was van het afwijkende gen. Dat was een vreemde gewaarwording. Ener zijds voelde ik me nog net zo gezond als 5 minuten eerder, anderzijds wist ik vanaf dat moment dat ik tot 80 procent kans had ooit borstkanker te krijgen." En nu? Hoe nu verder?, is de vraag die Klaassen (toen 24) en haar man zich vervol gens moesten stellen. „Ik koos aanvankelijk voor regelmatige controle op borstkanker. Dat betekende ieder halfjaar naar de onco loog en jaarlijks een röntgenfoto en MRI van mijn borsten laten maken. Mijn man en ik besloten, mede op advies van de art sen, niet langer te wachten met het krijgen van kinderen. Je weet immers niet hoe lang het duurt voordat je zwanger wordt en ik was nog gezond." In de jaren daarna krijgt ze twee dochters. „Na de geboorte van onze jongste begon ik me meer te verdiepen in de mogelijkheid mijn borsten preventief te laten verwijde ren. Daarmee zou ik het risico op borstkan ker verlagen tot 1 a 2 procent, een kleinere kans dan bij een vrouw zonder afwijkend BRCAi-gen. Ik vond dat uiteindelijk toch geruststellender dan blijven afwachten tot er een tumor de kop op zou steken en ik daadwerkelijk een behandeling voor kan ker zou moeten ondergaan." Ze meldt zich aan voor een, destijds nog ex perimentele, operatie waarbij de borsten worden verwijderd en tijdens dezelfde ope ratie worden gereconstrueerd met vet- en bindweefsel afkomstig uit de eigen buik streek. „Het voordeel daarvan, zo kreeg ik te horen, is dat de gereconstrueerde bor sten dan veel natuurlijker aanvoelen als wanneer je ze opvult met prothesen. Pro thesen moeten bovendien na verloop van tijd vervangen worden. Ook bestaat de kans dat ze gaan lekken, zo is de afgelopen jaren maar al te duidelijk geworden." Het is een zware ingreep en het kost haar alles bij elkaar anderhalfjaar om weer top- fit te worden. „Mijn borsten herstelden snel, maar mijn buik had meer tijd nodig. Nog steeds voelt mijn buik wat strak aan. Maar daar zijn andere vrouwen misschien wel jaloers op", lacht ze. „In de sauna valt alleen het litteken op mijn buik op. Aan mijn borsten is op het eerste gezicht niets vreemds te zien." Het BRCAi-gen geeft ook een verhoogde kans op eierstokkanker. „Artsen adviseren daarom op je 38e eierstokken te laten ver wijderen. Dan kom je echter wel meteen in de overgang en neemt de kans op botont- kalking toe. Er start nu een onderzoek waarbij alleen de eileiders worden verwij derd. Het idee is dat de eierstokkanker daar begint. Volgend jaar word ik 38 en ik voel er wel voor mee te doen met dat onder zoek. Zo kan ik een vroege overgang uitstel len." Over een kleine tien jaar zal het BRCAi- verhaal hoe dan ook opnieuw aan de orde komen. „Onze dochters hebben 50 procent kans het afwijkende BRCAi-gen te dragen. Ook zij zullen zich ooit moeten afvragen of ze zich willen laten onderzoeken op dra gerschap. Mijn advies zal zijn zich niet te vroeg te laten testen. Al is het maar om geen problemen te krijgen met hypothe ken en verzekeringen. Bovendien is de kans voor je 30ste borstkanker te krijgen ook met BRCAi klein. Maar mocht een of beiden drager zijn, dan kunnen ze aan mij zien dat een borstamputatie en reconstruc tie zeker geen slechte keuze is." Gezond 'Aan mijn borsten is niets te zien' Bertha Klaassen: 'Onze dochters hebben 50 procent kans het afwijkende BRCA1-gen te dragen. Ook zij zullen zich ooit moeten afvragen of ze zich willen laten onderzoeken op dragerschap.' foto Marco Hofsté door Marten Dooper Onderzoek naar het dragerschap van afwijkingen in BRCA1 of BRCA2 vindt plaats in ziekenhuizen (polikliniek erfelijke/familiaire tumoren). Academische ziekenhuizen en het Antonie van Leeuwenhoek Ziekenhuis in Nieuwe- gein hebben deze afdelingen. Voor zo'n onderzoek is een verwijzing nodig van de huisarts, een verloskundige of een specialist. reageren? gezondheid@depersdienst.nl

Kranten

BN - De Stem | 2013 | | pagina 31